De wereld in kinderboeken

>> De wereld in kinderboeken direct bestellen. (bol.com)

Leesbevordering is als begrip niet meer weg te denken uit onderwijsland. Want lezen helpt kinderen hun taal te ontwikkelen dus dat wil je. Maar hoe zorg je voor een fijne leesomgeving en wat doe je om kinderen tot lezen te stimuleren? En: welke boeken kun je gebruiken bij verschillende vakken in het basisonderwijs? In De wereld in kinderboeken vind je antwoord op al deze en veel andere vragen. 

Erna van Koeven, Femke Ganzeman en Herman Verschuren schreven dit boek speciaal voor (toekomstige) leraren basisonderwijs in zowel Nederland als Vlaanderen. Het richt zich op het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs.

Het boek bestaat uit twee delen: 

• Het eerste deel geeft algemene kennis over lezen, leesmotivatie en het stimuleren van lezen;
• Het tweede deel laat zien welke boeken je bij welk thema kunt inzetten. Via de site www.boomstudent.nl/ kun je met een code uit het boek toegang krijgen tot online studiemateriaal bij dit boek.

Deel 1. Is lezen nog wel nodig?

In hoofdstuk 1 wordt ingegaan op de vraag: Is lezen nog wel nodig? In deze tijd is er zoveel ander materiaal, zoals films en games. Moeten we echt nog wel ‘diep’ kunnen lezen in deze tijd met alle digitale hulpmiddelen? Ja, beweren de auteurs: Om deel te nemen aan een digitale kennismaatschappij, moet je in staat zijn om diep te lezen. 

Lezen is denken, over jezelf en anderen. Door te lezen krijg je meer inzicht in jezelf en begrijp je anderen beter en kun je met ze meeleven. 

Je brein raakt uitgeput van de jachtige vluchtigheid van filmpjes. Lezen is antigif tegen deze verbrokkeling. 

Hoofdstuk 2. Hoe maak je leerlingen gemotiveerd voor lezen?

Internationaal doet Nederland het niet goed qua leesmotivatie. Bij leesmotivatie gaat het erom hoe graag iemand wel of niet leest. Belangrijk hierbij is een positieve leesidentiteit: jezelf bewust zijn hoe je jezelf ervaart als lezer. 
Om leesmotivatie te bevorderen kun je verschillende dingen inzetten:

• Boekenclubs voor leraren (zodat zij zelf gemotiveerd en kundig zijn);
• Boekenaanbod op school;
• Passende boeken;
• Boeken bij rijke contexten;
• Mandjeslezen;
• Boekpresentaties door leraren
• Werkvormen om boeken onder de aandacht te brengen
• Luisterboeken

Er zijn leeskinderen en leefkinderen en ook de leeskinderen vallen weer uiteen in verschillende typen lezers. 

Series helpen extra als leerlingen niet zo graag lezen (…) Een serie stimuleert om door te lezen.

Hoofdstuk 3: Welke boeken?

In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de vraag wanneer een boek eigenlijk een kinderboek is en wanneer je kunt spreken van jeugdliteratuur. 
Als je kinderboeken zoekt, kun je te rade gaan bij kinderboekensites waarvan een actuele lijst is opgenomen:

Websites over kinderboeken in 2025

• Boekenzoeker.be
• Boekwijzer.com
• #BookTok
• DeGroteVriendelijkePodcast.nl
• DeWaanzinnigePodcast.nl
• FrappanteFragmenten.nl
• JaapLeest.nl
• Kinderboekenjuf.nl
• Kinderboekenrijk.nl
• Langlevelezen.nl
• Leesbevorderingindeklas.nl
• Leesdetectives.nl
• Leesknokploeg.nl
• Lezersgoud.nl
• Overlezenenschrijven.blogspot.com
• Pluizer.be
• Springlezend.nl
• WaanenWijs.nl

Welke genres zijn er?
In schoolbibliotheken worden meestal de volgende genres gebruikt: Avontuur, detective, dieren, griezelverhaal, historisch verhaal, humor, oorlog & verzet, psychologisch verhaal, school, sociaal/politiek verhaal, spanning, sport, sprookjes/fantasie, vriendschap & verliefd.

Hoe beoordeel je kinderboeken?
Er zijn veel manieren waarop je naar kinderboeken kunt kijken. Hier volgen een paar tips voor selectie:

• Kijk naar verhouding tekst / illustraties;
• De eerste indruk van het boek;
• De inhoud van het boek;
• Wie zijn mijn leerlingen? Sluit het aan bij de doelgroep?
• Probeer bekend te worden met de diverse uitgeverijen in jeugdland.

Hoofdstuk 4 Lezen op school

In het leesonderwijs op school gebruik je kinderboeken. Soms gaan die over school, over leraren en klassituaties. Hoe gebruik je boeken? In dit hoofdstuk komen weer veel titels langs die je kunt gebruiken in je leesonderwijs zoals boeken voor kleuters, voor groep 3 en voor oudere kinderen of kinderen die moeite hebben met lezen. 

Verder wordt ingegaan op:

• Het belang van voorlezen, liefst dertig minuten per dag. 
• Het Avi -systeem – dat vaak een knellend systeem wordt waar schrijvers zich aan moeten houden en dat rijke taal in de weg staat;
• Tips waar je op moet letten tijdens vrij lezen, zoals: Zorg voor een mooi boekenaanbod; Niet lopen tussendoor; Zorg voor series en boeken bij het thema waarover je werkt.

Hoofdstuk 5: Boeken maken de wereld rijker

De auteurs gaan in dit hoofdstuk in op het belang om boeken in te zetten in het onderwijs en op de voor- en nadelen daarvan. Het lezen van een boek geeft meer eenheid dan het lezen van losse teksten en je leert er net zo veel van.

Alle methodes vervangen door kinderboeken is misschien een beetje overdreven, maar waarom kunnen we kinderboeken niet veel vaker inzetten in onze kennislessen?

Door het kiezen van een rijk wereldthema dat verschillende dimensies heeft en waar je langere tijd over kunt werken, wordt kennis in de hoofden van de kinderen verbonden. Een thema kan ook een boek zijn waar je langere tijd over werkt.
Verder gaat dit hoofdstuk in op het voeren van gesprekken over fictie en het stimuleren van het denken daarover aan de hand van vragen.  

Hoe kun je met kinderen nadenken over boeken?

Hoofdstuk 6 tot en met 13: Boeken bij thema’s

In dit tweede deel van het boek - dat meer dan de helft van het boek beslaat - wordt aan de hand van thema’s uitgewerkt welke boeken je daarbij kunt zoeken. Aan de orde komen:

• Aardrijkskunde en natuur;
• Natuur;
• Natuur en burgerschap;
• Aardrijkskunde en burgerschap;
• Geschiedenis, burgerschap en erfgoed;
• Persoonlijke ontwikkeling en burgerschap;
• Levensbeschouwing en filosofie;
• Taalvaardigheid;
• Rekenen, wiskunde, techniek en digitalisering;
• Beeldende vakken, drama, dans en muziek.

In deze hoofdstukken wordt op elk thema ingegaan en worden heel veel titels genoemd die je kunt gebruiken bij bepaalde thema’s. 

Recensie

Met De wereld in kinderboeken hebben de drie auteurs Erna van Koeven, Femke Ganzeman en Herman Verschuren, de kinderboekenwereld willen ontsluiten voor Pabo-studenten en leerkrachten. Het is met dit boek en het online materiaal niet meer moeilijk om boeken bij je thema te zoeken. Daarnaast vinden we allerlei andere handige lijstjes in dit boek, bijvoorbeeld waar je luisterverhalen kunt vinden, of websites over kinderboeken. (pag 26)

Bepaalde thema's lichten de auteurs wat meer uit dan andere. Daarbij worden natuurijk keuzes gemaakt die niet iedereen hetzelfde zal maken. Het aantal aangereikte oorlogsboeken vond ik persoonlijk wat summier, vergeleken bij sommige andere thema's die veel aandacht krijgen.

Goed dat in hoofdstuk 12 aandacht besteed wordt aan het feit dat kinderboeken ook veel reactie kunnen oproepen. Beleid rond kinderboeken kan per school sterk verschillen. Scholen met een levensbeschouwelijke achtergrond passen vaak selectie toe, terwijl scholen met een sterk diverse leerlingpopulatie  te maken kunnen hebben met erg uiteenlopende reacties vanuit ouders op gekozen boeken. 

Omdat dit boek up to date is wat nieuwe uitgaven en ontwikkelingen in de kinderboekenwereld betreft, denk ik dat het een mooie toevoeging is op eerdere boeken over dit onderwerp. Het is een prachtige inspiratiebron voor wie meer wil doen met kinderboeken in de klas, in het basisonderwijs en de lagere klassen van het voortgezet onderwijs. 

Bestellen

Het boek De wereld in kinderboeken is te bestellen via bol.com: