Klas in rust

>> Klas in rust direct bestellen. (bol.com)

Een school is hoe dan ook een plek waar veel gebeurt. Rust en Onrust zijn twee toestanden die elkaar voortdurend afwisselen, zowel op persoonlijk als op groepsniveau. Hoe ga je daarmee om? Stefaan Vanparys schreef het boek Klas in Rust en verkent daarmee Rust in school.

Een nuttige wegwijzer voor alle onderwijsprofessionals die willen weten hoe je werkt aan rust in je groep, in de gang, op de speelplaats. En heel belangrijk: rust in je eigen, drukke hoofd. 

De zeven hoofdstukken waarin hij op deze materie ingaat, zijn kort samengevat en enkele dingen daar uitgelicht.

Als kader voor elk hoofdstuk introduceert de auteur het rustrooster, een vierdelig vuurschema.

• De kaars is de onopvallend ontspannen zone;
• De kookpot is de onopvallend gespannen zone;
• De bosbrand is de opvallend gespannen zone;
• De vuurwerkstokjes zijn de opvallend ontspannen zone. 

1 Rust in jezelf

Tips om rust in jezelf te houden:

• ademhaling. Breng je ademhaling – die onder stress automatisch hoger gaat zitten – naar beneden door rustige oefeningen;
• kom je de klas binnen, sta dan anderhalve seconde stil om tot rust te komen;
• hou een armlengte tussen jou en de leerlingen;
• leer je leerlingen hun aandacht uit te stellen; je bent niet altijd direct beschikbaar;
• gebruik je Stopstem, Smeerstem en Speelstem;
• voorkom losse eindjes van aandachtspuntjes die in je hoofd blijven zeuren;
• herken triggers die jou spanning geven

Verder in dit hoofdstuk tips over omgaan met onderbrekingen, omgaan met paniek in jezelf en het zoeken van strategische en emotionele steun bij collega’s en tenslotte waar het om draait: vreugde vanuit jezelf en het inzetten van je glimlach.

2 Rust in je groep

In dit hoofdstuk breng je je groep in kaart met behulp van het rustrooster. www.klasinrust.com  Dit zorgt voor overzicht waarop je concrete acties kunt ondernemen. Verder worden drie rustroutines besproken die nodig zijn op schoolniveau:
1.    Eén stiltesignaal voor de hele school; Snel stilte samen

Van buitenaf lijkt het alsof de studenten hier worden gedrild, maar op de een of andere magische manier vinden ze het erg leuk om met een grote groep heel snel stilte te kunnen creëren

2.    Start van de les; In vijf stappen wordt bekeken hoe je een les vlot en motiverend start;
3.    Transitie: duidelijke verwachtingen uitspreken, tot vijf tellen en daarbij hoge verwachtingen hebben van de groep dat het hen gaat lukken om klaar te zitten met hun spullen.

Vervolgens worden zes reacties van leerlingen besproken die je uit balans kunnen brengen zoals smeken, smachten, smalen, schelden, schoppen en slijmen. Met het regenboogsysteem en 123 Magic laat de auteur zien hoe je hier standvastig tegen blijft. 
Als de hele klas collectief een eenvoudige afspraak negeert, laat je die routine helder en rustig overdoen. 

Hoe sneller je dit aanpakt, hoe minder het zich vastzet in de sfeer. Herhaling is dan een kans op een collectieve herstart zonder veel spektakel. 

3 Rust op de speelplaats

De speelplaats is geen pauze van het leren, het is leren. Een veilige, rustige speelplaats vraagt gedeelde afspraken, zichtbaar gedrag van toezichthouders en luisteren naar de kinderen.
Probeer een juist beeld te krijgen van de speelplaats door -bijvoorbeeld vanachter een raam- te observeren. Kleur de zones in op basis van rust en onrust. Zie bijlage uit het boek pag. 76

Als een leerling naar je toe komt stel dan de vragen:

• Waar gebeurde het?
• Is het de eerste keer dat dit gebeurt?
• Hoe erg vind je het?
• Wat heb je zelf al gedaan om het op te lossen?

In dit hoofdstuk gaat de auteur in op maatregelen op de speelplaats, wat doe je bij geweld, hoe ga je om met winnen en verliezen, hoe verhoog je het plezier op de speelplaats, hoe zet je leerlingen in als vredestichters.

De speelplaats is niet alleen een plek voor spel, maar ook voor groei in zelfbeheersing, samenspel en sociale vaardigheden. 

4 Rust in de gang

In dit hoofdstuk wordt de aandacht verlegd naar de gang als kwetsbare plek voor pesten of incidenten. Verder vinden we in dit hoofdstuk tips om het lopen op de gang ordelijk te doen verlopen en het rennen af te leren.

Laat hen systematisch even stilstaan en langzaam tot tien tellen voordat ze verder mogen lopen. 

De gang is geen klas maar ook geen niemandsland. Het is een tussenruimte vol signalen waar evengoed gedragsregels nodig zijn als in de klas. 

5 Rust in de eetruimte

Gezamenlijk eten kan het moeilijkste en onvoorspelbaarste moment van de dag zijn voor sommige kinderen. Wanneer er klassikaal gegeten wordt, kost dit veel tijd van de leerkracht. Wanneer er gegeten wordt in een eetlokaal is het belangrijk te werken met duidelijke afspraken:

• Tien minuten stil eten;
• Vaste plekken;
• Helpers aan elke tafel;
• Kinderen die praten na twee waarschuwingen aan de rusttafel;
• Incidenten zoals omvallen van een beker niet te groot maken

6 Rust aan de schoolpoort

De schoolpoort is de ontvangstplek van de school. Mooi zou het zijn om daar met twee leerkrachten vriendelijk groetend de kinderen te ontvangen zodat ze zich gezien en welkom weten.

Rust aan de schoolpoort is geen vanzelfsprekendheid, maar een keuze. Een keuze die elke dag opnieuw gemaakt wordt – in hoe we staan, kijken, spreken, reageren, en vooral in hoe we samen afstemmen als team.

7 Rust in je team

Gevoelens van isolement kunnen redenen voor leerkrachten zijn om een school te verlaten.
In dit hoofdstuk komt de auteur met tips om rust in je team te versterken:

• Luister actief naar elkaar;
• Gun elkaar digitale rust;
• Hoe ga je om met roddels?
• Wat brengt vreugde in je team?

Ik hoop vooral dat je na het lezen met meer mildheid kijkt naar de onrust die er ongetwijfeld al leeft binnen je school en in je team.

Recensie

Na Relaxed voor de klas is het boek Klas in rust een logisch vervolg waarin Stefaan Vanparys verder onderzoekt hoe rust in de klas en op school kan ontstaan. Daarbij vertrekt hij opnieuw vanuit de leerkracht zelf: hoe blijf ik rustig en hoe straal ik die rust uit? Dit doet hij met toegankelijke, basale tips, zoals eenvoudige ademhalingsoefeningen.

De auteur put rijkelijk uit zijn eigen onderwijs- en levenservaringen en laat zien hoe hij met vallen en opstaan gegroeid is binnen dit thema. Het is dan ook geen belerend boek dat voorschrijft hoe het moet, maar een praktijkgericht werk waarin het delen van ervaringen en verworven inzichten centraal staat. Dat wordt ondersteund door overzichtelijke lijstjes, tips en tabellen. Zo beschrijft hij onder meer negen dingen die je beter niet kunt doen bij pestsituaties en reikt hij een observatietool aan om gedrag op de speelplaats in kaart te brengen.

Het boek is in het Vlaams geschreven en daarom struikel je een enkele keer over een zin die voor je taalgevoel als Nederlandse lezer niet klopt, of over een woord dat je niet kent (kloegen pag. 88). Daarnaast wijkt de Belgische onderwijscontext op sommige punten af van de Nederlandse. Dat wordt vooral zichtbaar in het hoofdstuk over rust in de eetruimte: waar in België veel klassen gezamenlijk eten, is dit in Nederland minder gebruikelijk. Ook op het gebied van ouder-schoolcommunicatie zijn er verschillen; zo wordt Parro niet genoemd, terwijl dit platform in Nederland inmiddels breed ingeburgerd is.

Al met al is dit boek gericht op het hebben van overzicht, duidelijkheid, focus en vaste routines. In hoofdstuk 2 wordt zelfs sterk ingezet op schoolbreed gebruikte routines om leerlingen stil te maken, bijvoorbeeld 321 rust - en iedereen is stil. Misschien dat dit een punt is waar nederlandse scholen wat onwennig in staan.

Een boek waar elke leerkracht  praktische tips uit kan halen en  voordeel mee kan doen.

Bestellen

Het boek Klas in rust is te bestellen via bol.com: