Pesten is het psychisch of fysiek mishandelen van een of meer leerlingen door een of meer klasgenoten, waarbij sprake is van intentie, herhaling en machtsongelijkheid. Het gaat om doelbewust gedrag dat steeds tegen dezelfde leerling gericht is en waarbij de pester sterker staat (fysiek, sociaal of door een meerderheid) dan het slachtoffer.
Pesten onderscheidt zich duidelijk van plagen. Bij plagen is sprake van gelijkwaardigheid, wederkerigheid en humor die door beide partijen als speels wordt ervaren. Bij pesten ontbreekt deze balans: het gedrag is kwetsend, terugkerend en gericht op het vernederen of buitensluiten van een ander. Waar plagen stopt zodra iemand aangeeft dat het niet leuk meer is, gaat pesten vaak juist door. In Figuur 1 zijn de verschillen tussen pesten en plagen weergegeven.
Figuur 1. Pesten of plagen, wat is het verschil?
Wil je deze infographic gratis downloaden in hoge resolutie? Schrijf je dan in voor het kennisdossier 'pesten en klasdynamiek' van de Wij-leren Academie. Er zijn ook versies voor verschillende leeftijdsgroepen beschikbaar, om het onderwerp bespreekbaar te maken in de klas.
Pestgedrag kan verschillende vormen aannemen:
- Fysiek pesten (slaan, duwen, beschadigen van spullen);
- Verbaal pesten (schelden, belachelijk maken, vernederen);
- Relationeel pesten (buitensluiten, roddelen, manipuleren van vriendschappen);
- Cyberpesten (intimidatie via sociale media of digitale platforms).
De vormen van pesten zijn weergegeven in Figuur 2.
Figuur 2. Pestgedrag herkennen: dit zijn de vormen.
Wil je deze infographic gratis downloaden in hoge resolutie? Schrijf je dan in voor het kennisdossier 'pesten en klasdynamiek' van de Wij-leren Academie.
Omdat pesten vaak ingebed is in de bredere groepsdynamiek en zich deels buiten het zicht van volwassenen afspeelt, is het voor leraren essentieel alert te zijn op patronen en signalen. Een open klas- en schoolcultuur, waarin verschillen worden gewaardeerd en leerlingen leren verantwoordelijkheid te nemen voor elkaar, vormt de basis om pesten te voorkomen en aan te pakken.
Kortom: pesten is geen incident of grapje, maar een systematisch patroon van kwetsend gedrag binnen een machtsverhouding, met ingrijpende gevolgen voor het welzijn en leren van leerlingen.
Zie verder:
Rijksoverheid - pesten op school
Laatst geactualiseerd op 25 oktober 2025
Preventie van gedragsproblemen: wat is de basis van je aanpak?
Preventie van pesten: bouwen aan gezonde klasdynamiek
Van vakmanschap naar meesterschap
